Czym jest rękojmia? Ile trwa i kiedy ma zastosowanie?

Rękojmia to odpowiedzialność sprzedawcy za wady fizyczne i prawne sprzedanej rzeczy, wynikająca z przepisów Kodeksu cywilnego. Nadal obowiązuje, ale od 1 stycznia 2023 r. nie jest podstawą reklamacji towarów kupowanych przez konsumentów od przedsiębiorców. W takich przypadkach stosuje się przepisy o niezgodności towaru z umową.

Rękojmia ma dziś znaczenie przede wszystkim w sprzedaży między przedsiębiorcami. Może zostać jednak ograniczona lub wyłączona. Gwarancja jest natomiast dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta, np. producenta, dystrybutora lub sprzedawcy.

Czym jest rękojmia?

Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za wady (fizyczne lub prawne) sprzedanej rzeczy. Jej zasady określa Kodeks cywilny.

Wady fizyczne dotyczą niezgodności produktu z umową – może to być np. uszkodzenie, brak jakiejś funkcji czy niezgodność towaru z opisem. Wady prawne dotyczą sytuacji, gdy np. sprzedany przedmiot jest obciążony prawami osób trzecich.

❗Uwaga! Na dzień dzisiejszy rękojmia dotyczy tylko transakcji B2B. W standardowej sprzedaży (na linii konsument – sprzedawca) mechanizmem reklamacyjnym jest niezgodność towaru z umową.

Rękojmia a niezgodność towaru z umową

Oba mechanizmy dotyczą odpowiedzialności za wadliwy lub niezgodny z umową produkt, ale opierają się na innych podstawach prawnych i dotyczą innych sytuacji.

• Niezgodność towaru z umową wynika z ustawy o prawach konsumenta i od 1 stycznia 2023 r. jest podstawą reklamacji towarów kupowanych przez konsumentów od przedsiębiorców.
• Rękojmia jest uregulowana w Kodeksie cywilnym i obecnie ma znaczenie przede wszystkim w sprzedaży B2B.

Czy rękojmia obowiązuje konsumentów?

Nie w przypadku towarów kupionych od przedsiębiorcy na podstawie umowy zawartej po 1 stycznia 2023 r.

Taką reklamację konsument składa z tytułu niezgodności towaru z umową na podstawie ustawy o prawach konsumenta. (UOKiK). Sprzedawca odpowiada za brak zgodności towaru z umową ujawniony w ciągu 2 lat od jego dostarczenia.

Kiedy stosuje się rękojmię?

Rękojmia ma dziś zastosowanie przede wszystkim w sprzedaży między przedsiębiorcami, jeżeli zakup ma dla kupującego charakter zawodowy.

Będzie mieć zastosowanie w sytuacji, gdy np. firma budowlana kupuje elektronarzędzia wykorzystywane do świadczenia usług. Jeżeli strony nie wyłączyły ani nie ograniczyły rękojmi, sprzedawca odpowiada za wady na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.

Rękojmię stosuje się również do umów konsumenckich zawartych przed 1 stycznia 2023 r.

Czego można żądać z tytułu rękojmi?

Kupujący może:

• żądać naprawy rzeczy,
• żądać wymiany na rzecz wolną od wad,
• złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny,
• odstąpić od umowy, jeżeli wada jest istotna.

Szczegółowe zasady korzystania z tych uprawnień określają art. 560–561 Kodeksu cywilnego.

Ile trwa rękojmia?

• W przypadku rzeczy ruchomych sprzedawca odpowiada za wadę fizyczną stwierdzoną przed upływem 2 lat od wydania rzeczy.
• W przypadku nieruchomości okres wynosi 5 lat.

W sprzedaży B2B strony mogą jednak zmienić ustawowy zakres odpowiedzialności, w tym rękojmię ograniczyć lub wyłączyć.

Czy sprzedawca zawsze ponosi odpowiedzialność z tytułu rękojmi?

Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności z tytułu rękojmi w kilku przypadkach:

1. Kiedy kupujący wiedział o wadzie w momencie zakupu.
2. Gdy wady powstały z winy kupującego (np. przez niewłaściwe użytkowanie).
3. Kiedy okres rękojmi wygasł (2 lata dla towarów i 5 lat dla nieruchomości).
4. Przy sprzedaży między przedsiębiorcami, jeśli strony w umowie ograniczyły rękojmię.

Rękojmia a gwarancja

Rękojmia wynika z przepisów prawa. Gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta, którym może być np. producent, dystrybutor albo sprzedawca.

Zakres gwarancji określa oświadczenie gwarancyjne. Może ono przewidywać np. naprawę, wymianę produktu lub zwrot ceny. Jeżeli nie określono czasu trwania gwarancji, wynosi on 2 lata od wydania rzeczy.

👉 Przeczytaj także: Rękojmia i gwarancja – czym się różnią?

Ile czasu ma sprzedawca na rozpatrzenie reklamacji?

Sprzedawca ma 14 dni kalendarzowych na rozpatrzenie reklamacji zgłoszonej na podstawie rękojmi. Jeśli w tym terminie nie udzieli odpowiedzi, uznaje się, że reklamacja została zaakceptowana i sprzedawca powinien spełnić żądanie konsumenta (np. naprawa, wymiana, obniżenie ceny lub zwrot pieniędzy). Termin ten wynika z art. 561(5) Kodeksu Cywilnego.

W przypadku gwarancji zasady rozpatrywania reklamacji są określone przez gwaranta (producenta lub sprzedawcę) w dokumencie gwarancyjnym.

Co możesz zrobić jako sprzedawca, by poprawić doświadczenia swoich klientów?

Oto kilka wskazówek, które pomogą Ci dbać o doświadczenia swoich klientów:

• Opracuj i opisz jasne zasady reklamacji i rękojmi, aby uniknąć nieporozumień z klientami. Precyzyjnie opisz, jakie warunki muszą być spełnione, aby reklamacja została uznana, i jakie masz procedury rozpatrywania roszczeń.
• Nie unikaj odpowiedzialności. Jeżeli otrzymasz reklamację, odpowiedz na nią w ciągu 14 dni. Brak odpowiedzi jest automatycznym przyjęciem roszczeń kupującego.
• Pamiętaj o weryfikacji umów z przedsiębiorcami. Jeśli sprzedajesz produkty innym firmom, możesz ograniczyć swoją odpowiedzialność z tytułu rękojmi, ale musi to być jasno określone w umowie sprzedaży.
• Regularnie analizuj przepisy. Prawo konsumenckie często się zmienia. Warto trzymać rękę na pulsie i być na bieżąco z obowiązującymi regulacjami, aby uniknąć problemów prawnych.
• Stwórz wyczerpującą stronę z informacjami dla klientów. Na pewno docenią oni, jeśli znajdą odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące reklamacji, gwarancji i rękojmi na Twojej stronie internetowej. Może to także pomóc ograniczyć liczbę bezpośrednich zapytań i usprawnić pracę obsługi klienta.

👉 Potrzebujesz pomocy w przygotowaniu regulaminu sklepu internetowego? Skorzystaj ze specjalnej oferty Sky-Shop Regulaminy!

W razie pytań, rekomendujemy kontakt z prawnikami specjalizującymi się w tych zagadnieniach.

Powodzenia!